Wat als het verzet succesvol zou zijn?
De tekst die ik vandaag heb geschreven is gebaseerd op audiofragmenten die afgelopen zomer zijn opgenomen op het platteland in Mongolië. Samen met andere makers, zowel internationaal als Mongoolse, mochten we kunst maken met de omgeving. De audio die voor het stuk is gebruikt heb ik opgenomen deels bij de Gobi Woestijn en deels op een steppegebied 1 uur rijden van Ulaanbaatar, de hoofdstad. Behalve veldopnames van de omgeving, de natuur, heb ik ook radiosignalen opgenomen die daar aanwezig waren. Die klinken voornamelijk als ruis, maar heel af en toe, bijvoorbeeld op een hoge rots of dichtbij de antenne van de familie waar we verbleven, ontving ik ook tekst of muziek. Alleen werden die signalen niet uitgezonden door Mongoolse radiozenders, maar door Russische en Chinese.
Eerder vertelde Gantuya, onze host, over de politieke ligging en verhouding van Mongolie, hoe deze kunstmatig wordt ingeklemd tussen twee grootmachten, die maar al te graag profiteren van de mineralen onder de grond. Helaas heb ik me hier ook aan schuldig gemaakt: als onwetende westerling die is vergeten hoe je gras aanraakt, nam ik mooie witte stenen mee, die ik achteraf aan Gantuya moest teruggeven zodat zij ze weer kon terugkeren naar hun thuisland. Ik heb gemerkt dat ook boven de grond metaforisch genoeg het radiospectrum gedomineerd wordt door stemmen van buitenaf.
Later, toen ik dit besprak met Gawa, een geluidskunstenaar die ook graag met radio's en noise werkt, vertelde hij dat het heel moeilijk is om Mongoolse radiozenders te ontvangen op deze afgelegen plekken, en ze voornamelijk komen van hun noorder en zuiderbuur met sterke antennes. Zijn studio en verblijf was 10 minuten rijden van het Ghinggis Kahn Vliegveld en stond vol met geluidsapparatuur, draadjes en schilderijen die haast beeld gaven aan de ruis, alsof dat al de schoonheid op zichzelf was.
De tekst die ik zo ga voorlezen bevat een mengeling van vertalingen en transcripties gemaakt met de hulp van een van de andere makers die mee was, Lexing, die de Mandarijnse teksten deels kon vertalen en een computerprogramma die de Russische tekst voor me vertaalde. Deze zijn afgewisseld met geluiden en stemmen die daadwerkelijk te horen waren in de omgeving.
>>>>
Het is iets over vier in de middag. Ik lig gekleed op een bed met een bedrade koptelefoon aan mijn oren. Om me heen hangen spullen als een trui, een hoofdlamp, toilettas en een handdoek aan houten latten die het geraamte van het plafond vormen. Vlak naast mij is de satellietschotel die de dagelijkse voetbalwedstrijd en 6/7 TikTok- filmpjes verzorgd. Door de deuropening zie ik de zoon en dochters van de gastfamilie Shagai spelen met een zak vol sprongbeen botten van schapen of geiten die al drie generaties mee gaan.
80, 80.1, 80.2 Ik verleg de draad van mijn koptelefoon die dient als de antenne, en scroll vooruit naar 92.6, 92.7 en voor het eerst hoor ik stemmen in de dreunende geluidsgolven. Met mijn minimale kennis kon ik concluderen dat dit geen Mongools is, maar waarschijnlijk Mandarijn:
Begin opname:
"Ik geloof dat als het kleine elfje zegt dat ze zich net zo eenzaam voelt als jij..."
De zin stopt. Ik moet terugdenken aan de tekening die één van de kinderen maakte van een maanprinses.
Twee seconden later herhaalde het proces zich opnieuw.
De stem zegt:
De bestelling is nog steeds in behandeling"
"De bezorger zal waarschijnlijk terugkeren"
"De dochter realiseerde zich duidelijk hoe laat het was."
Dan is het weer stil aan de andere kant...
Een nieuwe stem:
"Ze kon de contacten van de eigenaar vinden door in het adresboek van de telefoon te kijken om snel de ernst van de situatie in te schatten. Uiteindelijk vond ze een contactnummer dat was opgeslagen als dat van haar vader.”
"Net toen Zhang Hui op het punt stond de vader te bellen, aarzelde ze uit medeleven."
"Je kunt die oude man niet storen, ik bel hem wel even, vind je niet? Wat moet ik nu met zo iemand? Ik vind het te ingewikkeld. "De tijd verstreek seconde voor seconde, en nu zijn er al vierentwintig uur voorbij."
"Dat is alles. Dat is het."
"Ik ben verhuisd en heb ik snel contact opgenomen met haar familie om ook te verhuizen."
"Technisch gezien was er geen manier om dialogen vast te leggen."
Einde opname
Ik doe de koptelefoon af. Het snuiven en briesen van de paarden wordt luider en moeilijker te onderscheiden van de kinderstemmen. Ik loop naar buiten en hoor verschillende geluiden om ze te kalmeren. De HE, HA's en O's, waarna de melk, die een andere smaak heeft dan de halfvolle melk van de Hoogvliet omdat de paarden grazen in wel 3000 soorten gras is me verteld, spat ritmisch uit de uiers in de emmer.
In de verte zie ik een wolk van damp, waaronder een grootmoeder, die mij doet denken aan mijn eigen Mamaia. Ze is yoghurt aan het maken in een grote pan boven een knisperend vuur. De lepel schraapt in grote cirkels over de bodem. Ik vind het geluid rustgevend en romantiseer het leven op het platteland.
De volgende dag gaan we verder.
De grond onder de bus schudt de stoelen, ramen en onze lijven totdat we een abstracte weergave van de omgeving waarnemen. We komen aan bij het Witte Theater, waar knippende vingers en fluitende monden in gebolde handen als een holle echo klinken nadat ze tegen de rotsen zijn gekaatst. Boven me vliegt een krekel. Om hem beter te beluisteren volg ik de echo. Ik klim op een van de rotsen en zet mijn koptelefoon weer op. 107.8, 107.9, 108. ...
De Russische taal galmt in mijn oren:
Hij spreekt over overtreders van het grondgebied van de Russische Federatie die er voorheen niet waren.
Hij spreekt over straffeloosheid
De stem klinkt:
"We hebben, zoals men zegt, honderdduizenden mensen op deportatielijsten staan"
"Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft dit probleem aangekaart"
"Ze staan wel geregistreerd, maar we moeten ze pakken"
Boven op de rots is een sterke wind die tussen de koptelefoon en mijn oren in glipt, alsof ik niet mag horen wat er dan wordt gezegd.
De stemt vervolgt:
"... Er is nog een ander probleem met buitenlanders. "
"Het ministerie van Binnenlandse Zaken zal dit in de gaten houden."
"Mensen met een onbetaald strafblad krijgen steeds vaker een Russisch tijdelijk verblijfs paspoort en een permanente verblijfsvergunning"
"Net als hij deze wet heeft ondertekend."
"Maar, weet je, vroeger waren er weleens sluwe types die vertrokken, een of twee letters in hun paspoort veranderden en dan terugkwamen."
(...)
Nu kunnen ze dat niet meer.
Toen ze hun paspoortgegevens, achternaam en voornaam veranderden. En in het systeem waren ze een nieuw persoon. Dat werkt niet meer. Bovendien zijn veel migranten nu wettelijk verplicht om vingerafdrukken af te geven. Nou ja, in ieder geval.
(...)
Ze zijn burgers van de Russische Federatie. Daarom.
(...)
Al een aantal jaren
Einde opname
De diepe ruis begint en ik doe mijn koptelefoon af.
De echo is gestopt en ik hoor alleen nog maar af en toe de wind en mijn eigen gedachtes.
Wie ben ik om als buitenstaander hier een tekst over te schrijven? Wat maakt mij anders dan de indringende radiozenders? Misschien is mijn energie wel net zo vervuilend als de koolmijnen en rijen voor de benzinestations. Gantuya vertelde ons dat we zouden ervaren dat er op het platteland maar twee tijdstippen zijn: zonsopgang en zonsondergang, maar wat als mijn zicht al zo belemmerd is door de hoge torentjes van de steden die ik thuis noem?
Als het verzet succesvol zou zijn...
Zouden er misschien minder gesprekken gaan over bestellingen die niet doorkomen en zouden mensen niet bang zijn om te bellen naar hun vader. Dan zouden de maaltijdbezorgers niet meer terugkeren en hebben ze eindelijk de tijd om zonder het ongeduld van anderen te luisteren naar de insecten, kinderen en de wind die er af en toe tussendoor glipt.
Als het verzet succesvol zou zijn...
Zou er geen ruimte meer zijn voor sluwe types, deportatielijsten, en kan je je letters in je paspoort eindeloos veranderen. Geen Ministerie van Binnenlandse Zaken die spreekt over problemen van buitenaf.
Als het verzet succesvol zou zijn...
Zou de kakofonie geïsoleerd worden, niet door territorium ingeklemd tussen grootmachten, maar gesprekken en gedeelde maaltijden met onze buren. Misschien kan het verzet niet succesvol zijn, want dat zou impliceren dat er een eindpunt is. Misschien kan ik daarin wat leren van Gaawa of het Mongoolse landschap, die de schoonheid in de ruis op zichzelf belicht. De ruimte tussen en binnen de zenders waarin mensen spreken over anekdotes en beleid. Ruimte om te reflecteren, herzien, opnieuw beginnen, maar niet zonder de signalen uit het verleden die nog steeds doortrillen in de ruimte.
Terwijl een vliegtuig over onze hoofden vliegt, wordt de CD in de speler van de Toyota Prius geplaatst. De deuren staan open en wij daarbuiten terwijl we samen " I Want It That Way" van The Backstreet Boys zingen.